ब्रेन स्ट्रोक : फास्ट नियमाने ओळखा, दुर्लक्ष करणे ठरू शकते प्राणघातक

स्ट्रोक ही एक गंभीर वैद्यकीय स्थिती आहे ज्यामध्ये मेंदूला रक्तपुरवठा अचानक थांबतो किंवा खंडित होतो. रक्तपुरवठ्यात व्यत्यय आल्यामुळे, ऑक्सिजन आणि पोषक तत्वांच्या कमतरतेमुळे मेंदूच्या पेशी काही मिनिटांत मरण्यास सुरुवात करतात. जर त्यावर वेळेवर उपचार केले नाहीत तर ते प्राणघातक देखील ठरू शकते. खरं तर, ब्रेन स्ट्रोकला अनेकदा मूक आपत्कालीन स्थिती म्हटले जाते, कारण ते अचानक चेतावणीशिवाय होऊ शकते आणि त्याचे परिणाम खूप गंभीर असू शकतात. स्ट्रोक हे जगभरातील मृत्यूचे दुसरे सर्वात मोठे कारण नाही तर ते अर्धांगवायू, बोलण्यात अडचण, स्मरणशक्ती समस्या आणि दृष्टी कमी होणे यासारख्या कायमस्वरूपी अपंगत्वाचे मुख्य कारण देखील आहे.

मुंबईतील रिलायन्स फाउंडेशन हॉस्पिटलचे संचालक न्यूरो इंटरव्हेंशनल सर्जरी, डॉ. विपुल गुप्ता यांच्या मते, ब्रेन स्ट्रोक अचानक झटका देतो. त्याची लक्षणे ओळखणे आणि वेळेवर उपचार घेणे महत्वाचे आहे.

ब्रेन स्ट्रोक किती धोकादायक असू शकतो?

तज्ज्ञांच्या मते, स्ट्रोक ही अशी स्थिती आहे जेव्हा मेंदूच्या कोणत्याही भागात ऑक्सिजनयुक्त रक्ताचा पुरवठा अचानक खंडित होतो. तो दोन प्रकारे होऊ शकतो. पहिला म्हणजे इस्केमिक स्ट्रोक, ज्यामध्ये रक्ताच्या गुठळ्या मेंदूला रक्तपुरवठा थांबवतात. दुसरा म्हणजे हेमोरेजिक स्ट्रोक, ज्यामध्ये मेंदूची रक्तवाहिनी फुटते आणि अंतर्गत रक्तस्त्राव होतो. ऑक्सिजनच्या कमतरतेमुळे मेंदूच्या पेशी काही मिनिटांतच मरायला लागतात. यामुळेच स्ट्रोकला वैद्यकीय आणीबाणी मानले जाते.

या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका

स्ट्रोकची लक्षणे अचानक आणि गंभीर असतात. वेळेत ती ओळखणे खूप महत्वाचे आहे. तज्ञांच्या मते, FAST नियम लक्षात ठेवून स्ट्रोकची लक्षणे ओळखता येतात.

• F – चेहरा वाकलेला: चेहऱ्याच्या एका बाजूला अशक्तपणा किंवा सुन्नपणा.

• हात कमकुवतपणा: एक किंवा दोन्ही हात वर करण्यात अडचण.

• S बोलण्यात अडचण: अस्पष्ट बोलणे किंवा समजण्यास अडचण.

•T- कृती करण्याची वेळ: ताबडतोब वैद्यकीय मदत घ्या, कारण अशा परिस्थितीत प्रत्येक सेकंद मौल्यवान आहे.

ते कसे टाळायचे

डॉ. गुप्ता यांच्या मते, चांगली बातमी अशी आहे की जर आपण निरोगी सवयींचा अवलंब केला आणि वेळोवेळी आरोग्य तपासणी करत राहिलो तर सुमारे 80% स्ट्रोक टाळता येतात. अशा परिस्थितीत, काही गोष्टींची काळजी घेणे खूप महत्वाचे आहे. रक्तदाब नियंत्रित करा, कारण उच्च रक्तदाब हा स्ट्रोकसाठी सर्वात मोठा धोका आहे. मधुमेह आणि कोलेस्टेरॉल नियंत्रित करा, धूम्रपान आणि मद्यपान टाळा, आठवड्यातून किमान 5 दिवस दररोज 30 मिनिटे व्यायाम करा. फळे, भाज्या, संपूर्ण धान्य, काजू खा आणि मीठ सेवन मर्यादित करा.

त्याच वेळी, एम्सचे माजी सल्लागार आणि साओल हार्ट सेंटरचे संस्थापक आणि संचालक डॉ. बिमल झज्जर म्हणाले की जर तुमचे कोलेस्टेरॉल जास्त असेल तर तुम्ही प्राण्यांचे अन्न खाणे टाळावे.