आजच्या धावपळीच्या जीवनक्रमामुळे, योग्य पोषण आणि व्यायामाच्या अभावामुळे स्नायू झपाट्याने कमजोर होत आहेत. यामुळे सामान्य पाठदुखी, अशक्तपणा आणि पचनाच्या समस्या उद्भवल्या आहेत. अशा परिस्थितीत, मयूरासन हे एक शक्तिशाली आणि प्रभावी आसन मानले जाते, जे शारीरिक समस्यांपासून आराम देण्यास मदत करते.
‘मयूरासन’ हा शब्द संस्कृतमधील ‘मयूर’ या शब्दावरून आला आहे, जो दोन शब्दांपासून बनला आहे: ‘मयूर’ म्हणजे ‘मोर’ आणि ‘आसन’ म्हणजे ‘मुद्रा’. या योगासनादरम्यान शरीराची स्थिती मोरासारखी होते.
भारत सरकारच्या आयुष मंत्रालयाने या आसनाच्या महत्त्वावर भर दिला आहे. त्यांच्या मते, हा एक प्रगत हातांवर तोल सांभाळण्याचा योगाभ्यास आहे, जो मोराप्रमाणे संतुलन साधतो. या व्यायामादरम्यान, शरीराचा तोल सांभाळत शरीराचे वजन तळहातांवर संतुलित केले जाते. या आसनामध्ये, शरीर जमिनीवरून उचलले जाते, कोपर पोटाजवळ असतात आणि पाय सरळ मागे असतात.
या आसनाच्या नियमित सरावाने शारीरिक आणि मानसिक शक्ती वाढते, एकाग्रता आणि संपूर्ण शारीरिक ताकद सुधारते. तथापि, हे आसन नवशिक्यांसाठी थोडे आव्हानात्मक असू शकते. हे आसन करण्याचा प्रयत्न करण्यापूर्वी, प्लँक, चतुरंग दंडासन, बकासन आणि मनगट मजबूत करणारी इतर आसने यांसारख्या काही योगासनांचा सराव करण्याची शिफारस केली जाते. शिवाय, सुरुवातीला योग प्रशिक्षकाच्या देखरेखीखालीच याचा सराव केला पाहिजे, कारण चुकीच्या स्थितीमुळे मनगटाला किंवा खांद्याला दुखापत होऊ शकते.
हे आसन करण्यासाठी, गुडघ्यांवर बसा आणि दोन्ही पायांची बोटे एकत्र आणा. पुढे वाका आणि दोन्ही तळवे जमिनीवर ठेवा, बोटे पायांच्या दिशेने असावीत. कोपर वाकवून पोटाखाली दोन्ही बाजूंना ठेवा. हळूहळू शरीराचे वजन हातांवर स्थानांतरित करा आणि पाय सरळ मागे ताणा. श्वास बाहेर सोडा, डोके आणि पाय वर उचला जेणेकरून तुमचे संपूर्ण शरीर हवेत, जमिनीला समांतर असेल. सुरुवातीला २०-३० सेकंद थांबा आणि हळूहळू वेळ वाढवा.
या योगासनाचे अनेक फायदे आहेत, परंतु उच्च रक्तदाब, हर्निया, हृदयरोग किंवा पोटातील अल्सर असलेल्या लोकांनी हे आसन टाळावे.